Waarom heeft meer dan 50% van de Nederlanders een vitamine D tekort? En wat kun je eraan doen vanuit orthomoleculair perspectief?
Inleiding
Vitamine D neemt in Nederland een bijzondere positie in. Het lichaam maakt deze stof vooral aan onder invloed van uv-B-straling in de huid, maar boven de tweeenvijftigste breedtegraad is die straling van oktober tot april te zwak voor noemenswaardige aanmaak. Voeding levert weinig: vette vis, eieren en verrijkte margarine vormen de schaarse bronnen. Het gevolg laat zich raden.
Hoe groot is het tekort
Een Europese meta-analyse van veertien bevolkingsstudies, met twee Nederlandse cohorten, vindt bij 40,4 procent van de Europeanen een serumwaarde onder 50 nmol/l (Cashman et al., 2016). In Nederland loopt dit seizoensgebonden op. Bij ruim 2.500 personen in Zuidwest-Nederland had 58,8 procent in de winter een waarde onder 50 nmol/l en bijna 30 procent zelfs onder 30 nmol/l (Boonman-de Winter et al., 2015). De stelling dat meer dan de helft van de Nederlanders in de winter een tekort heeft, klopt dus bij deze grenswaarde.
Waarom juist hier
Verschillende factoren stapelen op: de noordelijke ligging, een overwegend binnenleven, bedekkende kleding en zonnebrandmiddelen, een donkere huidskleur en een huid die met de leeftijd minder efficient aanmaakt. Risicogroepen, zoals ouderen, zwangeren en mensen met een getinte huid, bereiken zelfs in de zomer vaak geen toereikende spiegel.
Wat suppletie oplevert
Suppletie verhoogt de serumspiegel betrouwbaar. Een meta-analyse van negenenveertig Europese trials laat een stijging zien van 36,3 nmol/l ten opzichte van placebo (Rupprecht et al., 2023). Voor klinische uitkomsten geldt het sterkste bewijs bij luchtweginfecties: een meta-analyse van zevenendertig gerandomiseerde studies toont een beschermend effect tegen acute luchtweginfecties (OR: 0,92; 95%-BI: 0,86 tot 0,99) (Jolliffe et al., 2021). Het effect is het duidelijkst bij wie laag start en dagelijks doseert.
Orthomoleculair perspectief
Vanuit orthomoleculaire optiek schiet de grenswaarde van 50 nmol/l tekort en verdient een spiegel van 75 nmol/l of hoger de voorkeur. Diezelfde Europese trialanalyse berekent dat ongeveer 25 microgram per dag nodig is om vrijwel de hele bevolking boven 50 nmol/l te brengen, ruim het dubbele van het standaardadvies van 10 microgram (Rupprecht et al., 2023). Enkele praktische uitgangspunten:
• Bepaal de serumwaarde voordat hoger wordt gedoseerd.
• Kies voor dagelijkse dosering boven incidentele stootdoses.
• Combineer met de cofactoren vitamine K2 en magnesium, die een rol spelen in het calciummetabolisme.
• Respecteer de bovengrens van 100 microgram per dag; vitamine D is vetoplosbaar en stapelt in het lichaam.
Conclusie
Het wijdverbreide tekort in Nederland is geen toeval, maar een logisch gevolg van breedtegraad en leefstijl. Gerichte suppletie, afgestemd op de bloedwaarde, corrigeert dit eenvoudig en veilig. Meten blijft daarbij de eerste stap.
Referenties
Boonman-de Winter, L. J. M., Albersen, A., Mohrmann, K., Bakx-van Baal, C. M. A. C., Meijer Timmerman Thijssen, D. W., & Bressers, J. P. H. M. (2015). Hoge prevalentie van vitamine D-deficientie in Zuidwest-Nederland. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, 159, A8167. https://www.ntvg.nl/artikelen/hoge-prevalentie-van-vitamine-d-deficientie-zuidwest-nederland
Cashman, K. D., Dowling, K. G., Škrabáková, Z., Gonzalez-Gross, M., Valtueña, J., De Henauw, S., ... Kiely, M. (2016). Vitamin D deficiency in Europe: Pandemic? American Journal of Clinical Nutrition, 103(4), 1033-1044. https://doi.org/10.3945/ajcn.115.120873
Jolliffe, D. A., Camargo, C. A., Sluyter, J. D., Aglipay, M., Aloia, J. F., Ganmaa, D., ... Martineau, A. R. (2021). Vitamin D supplementation to prevent acute respiratory infections: A systematic review and meta-analysis of aggregate data from randomised controlled trials. The Lancet Diabetes & Endocrinology, 9(5), 276-292. https://doi.org/10.1016/S2213-8587(21)00051-6
Rupprecht, M., Wagenpfeil, S., Schöpe, J., Vieth, R., Vogt, T., & Reichrath, J. (2023). Meta-analysis of European clinical trials characterizing the healthy-adult serum 25-hydroxyvitamin D response to vitamin D supplementation. Nutrients, 15(18), 3986. https://doi.org/10.3390/nu15183986